 |
 |
 |
|
|
 |
 |
|
 |
|
|
 |
|
|
 |
|
|
 |
|
|
 |
|
|
 |
|
|
 |
|
|
 |
|
|
 |
|
|
 |
|
|
 |
|
Lestips bij kamishibaiverhaal van Els Beerten
Nieuwe titels Fahrenheit-reeks
Leesmij.nu!
Twitterature
Verras je leerlingen met citaatkaartjes
Vernieuwde website School en Bibliotheek
Leesvoer voor aarzelende en technisch moeilijke lezers
De magie van het kamishibaikastje
De Leraar van Bart Koubaa
Poëzie voor mindertalige jongeren
Krant + viltstift = poëzie
Kattebelletjes
Pizza(maffia) voor de hele klas
De Holocaust in stripvorm
Het moodboard als alternatief leesverslag
Leeslijstje rond tienerzwangerschappen
Sms-poëzie
Lestips bij kamishibaiverhaal van Els Beerten
 |
Els Beerten schreef het kamishibaiverhaal Honger voor Luisterogen, een experimenteel leesbevorderingsproject van het kunstcollectief DE DAGEN in samenwerking met KOCA vzw Speciale Beroepsschool Emmaüs. Luisterogen werd oorspronkelijk ontwikkeld voor dove en slechthorende taalzwakke of nauwelijks gealfabetiseerde jongeren, maar vindt inmiddels ook zijn weg naar andere doelgroepen. Kamishibaiverhalen - met visuele ondersteuning van prenten - zijn bijvoorbeeld bijzonder handig wanneer je lesgeeft aan anderstalige nieuwkomers. |
Nieuwe titels Fahrenheit-reeks
Uitgeverij Averbode plant drie nieuwe uitgaven in de Fahrenheitreeks. Bloedlief van Inge Misschaert is de therapeutische terugblik van een pittig meisje op een tragisch 'liefdesincident'. Do van Ranst schreef met Roadmovie over een vakantieliefde die volledig ontspoort. Strafstudie is een boek van Bavo Dhooge en is een spannende whodunit die de lezer voortdurend op het verkeerde been zet.
Meer weten?
www.averbode.be
www.leesmij.nu
Je vindt het belangrijk dat de leerlingen in je klas ook een volwassen klassieker lezen? Je wil die boeken op een aantrekkelijke manier voorstellen? L eesmij.nu maakt de overstap van jeugd- naar volwassenliteratuur makkelijker. Met filmpjes en geluidsfragmenten, een levendige korte inhoud en auteursinfo, een forum en archiefmateriaal proeven leerlingen van de sfeer van een boek. In geen tijd komen ze te weten of het boek iets voor hen is. Leesmij.nu brengt een mix uit de Nederlandse en Vlaamse literatuur.
Twitterature
Geen zin in ellenlange boekbesprekingen? Laat je leerlingen dan eens de inhoud van een boek samenvatten in één tweet (Twitterberichtje van maximaal 140 tekens). Alexander Aciman en Emmett Rensin, twee negentienjarige studenten aan de Universiteit van Chicago, hebben meer dan zeventig klassiekers in telkens één tweet samengevat. Ze doopten hun project Twitterature. Voorbeelden vind je hier.
Verras je leerlingen met citaatkaartjes
Prikkel je leerlingen met ontroerende, prachtige, onthutsende … citaten uit boeken of met uitspraken van Bekende Lezers. Verstop de kaartjes in agenda's, geef ze als verjaardagskaartjes cadeau, leg ze op de stoelen voor een les Nederlands of PAV.
Hier kan je een sjabloon voor de citaatkaartjes downloaden.
Geef bij de printinstellingen ‘4 pagina's per vel afdrukken' in. Zo krijg je een A4'tje uit de printer dat je netjes kan verknippen tot 4 A6-citaatkaartjes.
Vernieuwde website School en Bibliotheek
School en bibliotheek, dat zijn partners voor het leven! Een idee waarin Fahrenheit451 sterk gelooft én het motto van de (vernieuwde) site www.schoolenbibliotheek.be. Een schatkamer vol informatie, ideeën en praktijkvoorbeelden. Je ontdekt er een heleboel dat ook voor jouw bib of school kan werken.
De site motiveert je om als school structureel samen te werken met de bibliotheek of om de dienstverlening van de bib in te passen binnen de eindtermen. Je leest er ook hoe je een samenwerking planmatig kan aanpakken.
Wie zelf goede ervaringen heeft, bijvoorbeeld naar aanleiding van De Weddenschap, kan die via School en Bibliotheek met iedereen delen.
Leesvoer voor aarzelende en technisch moeilijke lezers
Je ziet door de bomen het bos niet meer? Hier vind je leestips voor moeilijke lezers.
In De leesomgeving stelt Aidan Chambers (2002) dat lezen begint met selecteren. Voor je kan lezen, moet de lezer zich een weg banen door het enorme boekenaanbod. Vooral voor onervaren lezers is het belangrijk dat ze daar hulp bij krijgen. Als je een niet-lezer een positieve leeservaring wil bezorgen, is het belangrijk dat je uit het enorme aanbod een boek op maat kan selecteren. Al is het als leerkracht niet altijd eenvoudig om door de boeken het bos te blijven zien.
Fahrenheit451 nodigde daarom Ann Schatteman en Ilona Plichart voor om een selectie te maken uit het boekenaanbod voor aarzelende en technisch moeilijke lezers.
Ann Schatteman is schoolbibliothecaris in de Heilige Familie in Sint-Niklaas. Ze noemt zichzelf ‘beroepsleesbevorderaar' en gebruikt daar o.a. Fahrenheit451 voor. Projecten rond Gedichtendag, de Jeugdboekenweek en de Voorleesweek zetten ieder jaar haar school op ‘literaire stelten'. Ann is actief bezig met de Kinder- en Jeugdjury, is redactielid van de Boekenzoeker15+ en lid van de adviescommissie Kinder- en Jeugdliteratuur van het Vlaams Fonds voor de Letteren.
>> Lees hier Anns tips voor aarzelende lezers.
Ilona Plichart deed de afgelopen jaren ervaring op in leesbevordering. O.a. als coördinator van De Boekenkaravaan, als onderzoekster laaggeletterdheid en als docent in de basiseducatie legde ze zich meer toe op (literaire) leeservaringen van aarzelende en moeilijke lezers. Ze is ook redactielid van de Boekenzoeker 15+. Momenteel werkt ze als coördinator bij Wablieft.
>> Lees hier Ilona's tips voor technisch moelijke lezers.
 |
 |
 |
De magie van het kamishibaikastje
De Heilige Familie in Sint-Niklaas organiseerde vrijdag 24 april haar eigen Fahrenheit451-dag voor 3, 4, 5, 6 en 7 Kantoor: een dag vol verhalen en boeken. Dit jaar stond de kamishibai centraal. Fahrenheit451 ging een kijkje nemen.
8.25 u: De derde-, vierde-, vijfde-, zesde- en zevendejaars Kantoor verzamelen in de feestzaal. De kamishibai, een houten Japans vertelkastje, wordt er voorgesteld. Met een YouTube-demonstratie op scherm en een demo in real life door twee leerkrachten. Doel van de dag? Zelf een kamishibai-kastje timmeren, een kamishibaiverhaal verzinnen en dat tot slot gaan voorlezen aan kleuters uit de 3de kleuterklas. Op elke stoel ligt inspiratie: een prentenboek voor vijfjarigen.
 |
 |
 |
9.00 u: De leerlingen zwermen uit. In de workshop ‘Timmeren' knutselen de leerlingen de vertelkastjes in elkaar onder leiding van twee klusjesmannen. De workshop ‘Letterfretters' verzamelt kooklustige leerlingen voor de literaire maaltijd. De leerlingen van de workshop ‘F451-omgeving' zorgen in het ICT-lokaal voor geïllustreerde onderleggers en versjesop eetbaar papier. En in de workshop ‘Verhalen maken' schrijven de leerlingen in groepjes een heuse kamishibaivertelling bij elkaar: 2 leerlingen verzinnen het verhaal, een 3de leerling zoekt de prenten erbij.
12.00 u: Het voedsel voor de geest is achter de kiezen. Dus zijn de broodjes aan de beurt. Met literaire onderleggers dus.
13.00 u: Er is nog even tijd voor de finishing touch. En dan trekken de leerlingen naar de 3de kleuterklas. In kleine groepjes demonstreren ze hun kamishibai-voorstelling aan telkens 6 kleuters. De gordijntjes van het vertelkastje gaan open, de kleuters staren gebiologeerd naar de prenten en de leerlingen vertellen met steeds meer plezier.
 |
 |
 |
14.30 u: Tijd voor pudding. En voor literaire verwennerij. Als afsluiter van de dag trakteert Edward van de Vendel op een heuse kamishibai-voorstelling: Vrouwen zijn de baas van de wereld (en ik heb het bewijs) . Wie de zaal inkijkt, ziet het levende bewijs: de magie van het kastje werkt niet alleen bij vijfjarigen!
***
Ann Schatteman, schoolbibliothecaris van de Heilige Familie, organiseerde samen met haar collega's Nederlands (Liesbet Vanderhenst, Christine Pringels , Myriam Mariman en Geertrui Van Peteghem ) deze F451-dag. Foto's bij deze reportage zijn van Burcu Alim, Melissa Cant en Ameline Apers, leerlingen uit 5 Kantoor.
Praktisch
- Een kamishabi kan je kopen bij ABC. Zij organiseren ook kamishibaivertellingen en -workshops.
- Geen geld voor een eigen kamishibai? Ann Schatteman , schoolbibliothecaris van de Heilige Familie, ontleende er gratis eentje in de openbare bibliotheek van Moerbeke-Waas .
- Vrouwen zijn de baas van de wereld (en ik heb het bewijs ) is een kamishibai-voorstelling in woorden en gebaren die deel uitmaakt van Luisterogen , een experimenteel leesbevorderingsproject van vzw De Dagen. Het project richt zich in eerste instantie naar allochtone, dove jongeren, maar de combinatie van eenvoudige tekst met visuele ondersteuning sloeg ook erg aan bij de OKAN-leerlingen uit de Heilige Familie.
De tekst van Vrouwen zijn de baas van de wereld (en ik heb het bewijs) is van Edward van de Vendel, het collectief Edelweiss maakte er schitterende foto's bij. Voor meer info kan je terecht op www.luisterogen.be of bij oliva@luisterogen.be. - Ook een auteur uitnodigen op je school? Dat kan met financiële steun van de Auteurslezingen.
De leraar van Bart Koubaa
Het nieuwe boek van Bart Koubaa heet De leraar en heeft een leraar Nederlands in de hoofdrol. Een leraar uit het beroepsonderwijs bovendien. Uitgelezen leesvoer voor Fahrenheit451-leerkrachten. Al mogen we hopen dat dit boek niet de troost der herkenning biedt.
In De leraar is De Kraai aan het woord: ‘een uitgebluste leraar Nederlands die al bijna zeventwintig jaar lesgeeft op een beroepsschool waar automechanica en lassen worden onderwezen en waar het merendeel van de allesbehalve gemotiveerde scholieren van allochtone oorsprong is'.*
Naast fotografie, neurologie en Japan maakt vooral onderwijs het centrale thema uit van De Leraar.
Frank Hellemans noemt De leraar in Knack: ‘een bom van een boek' en mogelijk de ‘definitieve doorbraak' van Bart Koubaa.
*citaat uit: ‘Leer onze scholieren opnieuw Nederlands' / Frank Hellemans, in: Knack, 25 maart 2009, 80-82
Meer lezen?
De leraar / Bart Koubaa, Querido, 2009
Poëzie voor mindertalige jongeren
Jeugd en Poëzie heeft een nieuwe bundel uit voor mindertalige jongeren: 'Dingen die je niet kunt zeggen'. Bij de bundel horen ook een dvd met animatiefilmpjes en gedichten in gebarentaal, en een boek vol praktische lessuggesties rond poëzie.
In de bundel Dingen die je niet kunt zeggen verzamelde Jeugd en Poëzie gedichten van laureaten uit de Soetendaelle-poëziewedstrijd. Ze werden geschreven door kinderen en jongeren uit het (buitengewoon) secundair onderwijs.
Bij de bundel hoort een boek met werkvormen met suggesties en ideeën om zelf te schrijven of om meer te doen met de gedichten. Je vindt er o.m. ideeën voor kooklessen, knutselmomenten en schoolfeesten gebaseerd op gedichten. Wie wil kan zijn gedichten doorsturen naar Jeugd en Poëzie. Een schrijfdocent leest ze en mailt tips om de teksten - eventueel - te laten doorgroeien.
Op de bijbehorende dvd vind je een videoreportage waarin jongeren uit het BuSO vertellen waarom ze poëzie lezen en schrijven en geestige animatiefilmpjes die een ASO-klas maakte bij enkele van de gedichten. Een tiental gedichten werd bovendien getolkt in Vlaamse Gebarentaal.
Het pakket is er in de eerste plaats voor jongeren met minder taal, d.w.z. leerlingen met een andere thuistaal of taalachterstand vanwege een mentale beperking, maar veel tips zijn makkelijk te vertalen naar poëzielessen voor het beroeps- en technisch onderwijs.
Praktisch
- De bundel Dingen die je niet kunt zeggen kost 19,95 euro. Dvd en lesmap kosten 12,50 euro.
- Het totaalpakket (bundel, dvd en lesmap) krijg je voor 30 euro.
- Bestellen kan via www.jeugdenpoezie.be of in boekhandels van Baeckens Books.
Meer info bij Kristien@jeugdenpoezie.be.
Krant + viltstift = poëzie
Poëzie kan heel eenvoudig zijn. Meer dan een krant en een viltstift heb je er niet voor nodig...
Verzamel een stapel kranten en zorg voor voldoende zwarte stiften. Leerlingen kiezen een artikel dat hen aanspreekt. Met een zwarte viltstift strepen ze alle overbodigs weg – wat ze overhouden wordt een gedicht. Prachtige voorbeelden vind je hier. De ideale instap voor een les rond poëzie.
Kattebelletjes
In 'Briefjes op de keukentafel' van Alice Kuipers (Mouria, 2008) verloopt de communicatie tussen moeder en dochter via kattebelletjes. Over heel alledaagse dingen, aanvankelijk. Maar beetje bij beetje worden de briefjes ernstiger van toon. Claires moeder blijkt namelijk erg ziek… Een boek dat je met enkele korte fragmenten snel kan introduceren in de les. En waarmee je heel eenvoudig aantoont hoe taal en stijl iets prijsgeven over de auteur van een brief.
Korte inhoud
Claires moeder heeft het drukdrukdruk. En Claire zelf weet haar tijd ook aardig te vullen: met school, vriendinnen en Michael. Ze zien elkaar zelden. En dus schrijven moeder en dochter heel wat heen en weer: briefjes op de keukentafel. Over alledaagse dingen - 'Wil jij boodschappen doen, Claire?' en 'Ok, als jij deze keer mijn zakgeld niet vergeet' - maar langzamerhand over veel ernstiger dingen - 'Ik voel me ONTZETTEND ROT, mam. Ik wist niet dat ik zoveel verdriet om iemand kon hebben'. Want Claires moeder blijkt heel erg ziek...
Al is het boek geen stilistische hoogvlieger, de auteur koos wel voor een bijzonder originele vorm. Tweehonderd pagina's met kattebelletjes: briefjes waar je zo doorheen raast. Omdat ze zo kort en zo herkenbaar zijn. En later, als blijkt dat Claires moeder ziek is, omdat ze zo ontroerend zijn. Veel briefjes, weinig woorden, veel onverteld en toch stof voor een heel verhaal.
Aan de slag in de klas
Stap 1 – Klasgesprek
Laat elke leerling een kattebelletje meebrengen naar school: eentje dat hun ouders voor hen achterlieten of dat ze zelf schreven. Laat hen die verspreid in de klas hangen. Leerlingen krijgen vijf minuten de tijd om elkaars kattebelletjes te bekijken. Daarna kan je hen volgende vragen stellen:
- Wat valt je op aan de onderwerpen?
- Wat valt je op aan de stijl, aan de vorm van het tekstje?
- Kan je uit het kattebelletje iets opmaken over wie het geschreven heeft? Hoe?
Stap 2 – Individueel of duowerk
Vertel kort iets over het boek. Klik hier voor de bespreking van Briefjes op de keukentafel op de Boekenzoeker.
Geef daarna elke leerling of elk leerlingenduo twee kattebelletjes: eentje van Claires moeder en eentje van Claire zelf. Laat wel de aanspreking en de naam onderaan het briefje weg, zodat niet meteen duidelijk is of de moeder dan wel dochter aan het woord is.
Kies twee briefjes uit met duidelijke verschillen in stijl (bijvoorbeeld: p. 11 – het kattebelletje van Claires moeder versus p. 32 – het kattebelletje van Claire zelf). Beide briefjes hebben gemeenschappelijke kenmerken - ze gaan over alledaagse dingen, ze zijn kort en bondig – maar elk van de briefjes verraadt ook iets over de auteurs van de briefjes. Claires moeder gebruikt steeds een aanspreking en ondertekent de briefjes ook duidelijk, ze gebruikt volzinnen en een rustige interpunctie. Claire gebruikt voortdurend hoofdletters om dingen in de verf te zetten. Haar interpunctie is veel heviger: zo gebruikt ze vaak enkele uitroeptekens en vraagtekens na elkaar.
Laat de leerlingen beargumenteren waarom ze denken dat het ene briefje van Claire is, het andere van haar moeder. Dat kan de aanleiding zijn voor een uitgebreidere discussie over stijl en taalkenmerken. Kan Claire bijvoorbeeld dezelfde stijl hanteren in een e-mail aan een leerkracht?
Stap 3 – Individueel of duowerk
Geef de leerlingen een later fragment uit het boek (bijvoorbeeld op p. 216). De briefjes in het boek worden langer: ze krijgen meer de vorm van echte brieven in plaats van kattebelletjes. Ook inhoudelijk verandert de toon: die is ernstiger en emotioneler.
Vraag hen te noteren welke veranderingen opvallen. Wat zou er gebeurd zijn met Claires moeder? Hoe voelt Claire zich daarbij? Hoe wordt dat weerspiegeld in de stijl van haar brieven?
In deze fase is het ook belangrijk dat je de leerlingen nieuwsgierig maakt naar wat er verder in het boek gebeurt. Leerlingen die willen, kunnen dan het boek na afloop lezen.
Pizza(maffia) voor de hele klas
Bib en school gaan hand in hand! Bibmedewerker Claire De Lombaert uit Aalst schreef de bibtips bij de Fahrenheit451-Top5 2008-2009, maar verzon ook een leuke lestip bij Pizzamaffia, een van de titels uit die Top5.
Pizzamaffia is een boek dat aan eenzelfde tempo voorbij raast als pizzabezorgers op hun scooters. Een hedendaagse familievete in maffiastijl. Met veel humor en vaart geschreven. Over vaders en zonen. Familie-eer en trots. Maar natuurlijk ook gewoon over heerlijke pizza's en lekkere meiden.
Pizzamaffia introduceren bij je leerlingen? Dat kan zo…
Lees het fragment ‘Panjabipizzamixdonderdag' op pagina 15. Dat fragment geeft meteen de toon aan van het boek. Khalid Boudou maakt in enkele zinnen duidelijk dat de zaak van Faris, zijn zoon Haas en diens neef Brahim erg populair is. Het is er druk, druk, druk.
Elke pizzazaak waar het snel moet gaan, verspilt geen tijd aan tafeldekken. Geen tafellakens dus, maar wel een onderlegger. Laat leerlingen in groepjes een Pizzamaffia- onderlegger ontwerpen. Met een korte inhoud van het boek, leuke citaten, pizzaweetjes… En opgesmukt met beeldmateriaal naar keuze.
Uiteraard hoef je de opdracht niet te beperken tot Pizzamaffia alleen. Je kan leerlingen ook de opdracht geven om een onderlegger te ontwerpen waarop ze hun favoriete boek promoten. Bij voorkeur een ‘snelle hap' - een dun boek dat makkelijk wegleest – om helemaal in de fastfood-sfeer te blijven.
Heb je parallelklassen? Laat dan elke klas een onderlegger ontwerpen. Andere leerlingen kunnen stemmen op hun favoriete ontwerp. De winnaar krijgt pizza voor de hele klas. Misschien vind je wel een sponsor die de onderleggers laat drukken? Helemaal fijn wordt het als een plaatselijke pizzazaak het winnende ontwerp ook echt gebruikt. Wie uit eten gaat, vindt zo een leestip onder zijn bord.
Voor het boek op Boekenzoeker.org, klik hier.
Over het boek werd ook een website gemaakt: vol pizzanieuwtjes- en filmpjes. Handig als bondige aanzet voor een les over Pizzamaffia. Je vindt de website hier.
De Holocaust in stripvorm
Het stripboek 'De zoektocht' vertelt de belangrijkste feiten over de Holocaust aan de hand van de belevenissen van twee fictieve joodse families Hecht en Canter. De Anne Frank Stichting gaf de strip uit. Bij De zoektocht horen begeleidend lesmateriaal en een handboek voor leerkrachten.
De zoektocht is in de eerste plaats een educatief boek: het wil je dus vooral iets bijbrengen over de Tweede Wereldoorlog. Dat maakt het verhaal soms een beetje gekunsteld en weinig persoonlijk. Maar je krijgt alle belangrijke gebeurtenissen uit de Tweede Wereldoorlog natuurlijk wel op een presenteerblaadje en in een makkelijk verteerbare stripvorm. Een handig opstapje voor iedereen wie graag meer wil weten over die oorlog, maar niet onmiddellijk aan een dikker non-fictieboek toe is. Je kan de strip terugvinden op de Boekenzoeker.
De strip biedt jongeren de gelegenheid op een laagdrempelige wijze kennis te maken met de belangrijkste feiten over de Holocaust. Daarnaast laat de strip zien wat de Holocaust voor mensen in verschillende rollen en posities (slachtoffers, daders, helpers en toeschouwers) betekende en met welke dilemma's en keuzes zij te maken hadden. De strip biedt aanknopingspunten voor verdere verdieping in de klas.
Historici uit binnen- en buitenland hebben in alle fasen van de ontwikkeling meegelezen, meegekeken en adviezen uitgebracht. Leerkrachten en leerlingen hielpen mee bij de ontwikkeling van de strip en van het lesmateriaal.
We geven een volledig lespakket (strip, leerlingenbundel en handboek voor de leerkracht) weg aan de eerste die een mailtje met voornaam, naam en adres stuurt aan fahrenheit451@stichtinglezen.be
Overigens loont het de moeite om De Zoektocht te confronteren met een fragment uit de strip Maus van Art Spiegelman. Deze laatste strip is minder toegankelijk dan De Zoektocht , maar vertelt het persoonlijke verhaal van een striptekenaar wiens vader de Holocaust overleefde. Art Spiegelman wil niet moraliseren, maar verwerkt zijn worstelingen met het verleden op een aangrijpend, artistieke manier. Alle info over het boek vindt u hier.
Het moodboard als alternatief leesverslag
Literatuur leeft in het Leonardo Lyceum Campus Pierenberg in Antwerpen. Leerkrachten gebruiken er het moodboard als alternatief ‘leesverslag'.
Een moodboard betekent letterlijk ‘stemmingsbord'.Het is een collage van prenten en foto's waarin een leerling zijn stemming verwerkt, bijvoorbeeld na het bekijken van een film of het lezen van een boek. Vraag de leerlingen om een collage te maken die iets prijsgeeft over de inhoud van het boek en de gevoelens die het boek bij hen opriep en / of die in het boek voorkomen. Elke leerling kan op die manier zijn eigen beeldtaal exploreren.
U kunt leerlingen die voor hetzelfde boek kozen ook samen aan het werk zetten. Zo kunnen ze samen hun leeservaringen delen en moeten ze overleggen welke prenten en foto's hun gebundelde leeservaring het best weerspiegelt. Laat de verschillende leesgroepen hun moodboards uitwisselen en laat hen op basis van het moodboard raden naar de vermoedelijke inhoud van het boek, het genre… De leerlingen die het moodboard vorm gaven, kunnen het giswerk bevestigen of bijsturen waar nodig.
Poëtische deuren
Literatuur leeft in de Heilige Familie van Sint-Niklaas, een van de scholen die het ideeëngoed van Fahrenheit451 hoog in het vaandel draagt. Leerkrachten en leerlingen vierden er Gedichtendag met een originele poëziewedstrijd, die ongetwijfeld inspirerend kan werken voor uw eigen school!
De leerlingen van de eerste tot en met de derde graad kregen de opdracht om de deur van hun klaslokaal kunstig en poëtisch aan te kleden. De poëtische kunstwerken moesten iets verklappen over het klaslokaal of de klasgroep die zich schuilhield achter de deur. De winnaars kregen een poëtisch traktaat. Wie hier doorklikt, kan meteen zien hoe de leerlingen hun creativiteit de vrije loop lieten.
U kunt er ook de reportage bekijken die TV-Oost van het initiatief maakte.
Leeslijstje rond tienerzwangerschappen
“Dertien en moeder: het bestaat. ‘Het ene moment staan ze te giechelen als bakvissen, het volgende moment geven ze hun baby de borst.'” Zo opende Humo 3513 enkele weken geleden hun reportage over tienermama's in Vlaanderen. Eerder zorgde de zwangerschap van Stephanie Planckaert al voor oproer - toen ze op 16-jarige leeftijd van haar eerste kind beviel.
Voor jonge meisjes blijkt het vaak erg moeilijk om het moederschap met een leven op de schoolbanken te combineren. Het thema maakt dan ook vaak deel uit van het vak PAV. In deze lessuggestie geven we u leesvoer over tienermoeders en -vaders, op maat van uw leerlingen.
Lesmap
Het Centrum voor Relatievorming en Zwangerschapsproblemen ontwikkelde een lesmap rond tienerzwangerschap voor leerkrachten PAV uit de derde graad BSO. Met de map kunt u een aantal lessen rond tienerzwangerschap opzetten. U vindt er materiaal over de eerste reacties, cijfers, beslissingsproces, jong zwanger in de 21 ste eeuw, wat na de beslissing, tienervaders, … Meer info vindt u op www.crz.be.
Dagboekfragmenten
Op www.tienermoeders.be houden tienermoeders Anthonia en Yanna een dagboek bij. Over het wel en wee van een leven als (veel te) jonge moeder. Puur, ontroerend en ongecensureerd. Ideaal als aanzet voor een les rond tienerzwangerschappen. Een interview met Stephanie Planckaert kunt u natuurlijk ook gebruiken als warmmakertje voor uw les.
Film
Het oog wil ook wat. U kunt variatie in uw les brengen met een filmfragment. Uit L'Enfant bijvoorbeeld. L'Enfant een film over tienerouders, kaapte de Gouden Palm weg op het festival van Cannes. In de film van de broeders Dardenne heeft vooral Bruno, een jongen van twintig het moeilijk met zijn onverwacht vaderschap. Uiteindelijk neemt hij een beslissing die zijn jonge gezin noodlottig wordt. Toegegeven, geen hapklare cinema, maar een goedgekozen en omkaderd fragment zal geen van uw leerlingen onberoerd laten
Boeken
Zijn er leerlingen die bijzonder geïnteresseerd zijn in de problematiek van tienerzwangerschappen? Dan kunt u hen misschien warm maken voor volgende boeken.
>> Smak / Nick Hornby, Uitgeverij Atlas, 2007
Sam is bijna zestien. Hij houdt van skaten en van Alicia, zijn vriendin. Zijn leven loopt op rolletjes tot een kleine onvoorzichtigheid zijn hele toekomst onmogelijk maakt: Alicia vertelt dat ze zwanger is. Zij wil het kind graag houden. Maar Sam wil absoluut geen tienervader worden. Er is nog maar één persoon die hem uit de nood kan helpen: skateboardlegende Tony Hawk… En wel op een heel bijzondere manier.
Over tienerzwangerschappen is heel wat afgeschreven. Geen van die boeken pakt dit ‘probleem' echter zo grappig en ontroerend aan. Een ideaal boek voor wie houdt van vlotte dialogen en een hekel heeft aan lange beschrijvingen. Nick Hornby is vijftig, maar weet als geen ander van zijn hoofdpersonages geloofwaardige tieners te maken. Onderhoudend en beklijvend tegelijk!
>> Over tijd / Dirk Bracke, Davidsfonds, 2007
Dorien, een meisje van 16 is zwanger en kiest ervoor om haar kindje te houden. Omwille van de spanningen thuis verhuist ze naar een opvangcentrum voor tienermoeders in Kasterlee. Het leven als jonge moeder blijkt helemaal niet zo rooskleurig te zijn en ze komt voor moeilijke keuzes te staan. Het verhaal wordt rechtlijnig in een vlotte stijl verteld en is doorspekt met vijf flashback-hoofdstukken, waarin wordt verteld hoe Dorien zwanger werd.
Voor dit boek sprak Dirk Bracke met tienermoeders van het opvangcentrum in Kasterlee. De auteur slaagt erin een realistisch, soms genadeloos portret neer te zetten van het leven van een tienermoeder. Het boek mist echter diepgang en warmte en heeft bij momenten meer weg van een televisiereportage dan van een literair werk.
>> Stille zaterdag / Bart Demyttenaere en Wim Geysen, Manteau, 2006
Dit boek schetst een dag en een nacht uit het leven van een vader, een moeder en hun drie opgroeiende kinderen. De dingen gebeuren omdat ze gebeuren. Niemand stelt zich vragen bij het rollenpatroon dat door de jaren binnen de huiselijke muren werd uitgetekend. En dan is er plots het nieuws van een onverwachte zwangerschap. Niets is nog vanzelfsprekend. Alles wankelt.
Stille zaterdag focust vooral op de eerste reacties van de (tiener)zwangerschap. Het boek vertelt daarom ook over generatieconflicten en de (on)mogelijkheid tot communicatie binnen een gezin. Spreken is zilver en zwijgen is goud, maar als je te lang zwijgt, ontplof je vanbinnen.
>> Babylove / Gonneke Huizing, Holland-Haarlem, 2007
Kim is met de hele klas op werkweek in Parijs geweest. Een superleuk reisje, vooral omdat haar vriend Robin er ook bij was. Eenmaal thuis is de werkelijkheid heel wat minder romantisch: Robin gaat op reis en Kim heeft een vakantiebaantje in een verzorgingstehuis. Ze mist Robin vreselijk - en wat is dat werken zwaar! Zou ze daarom steeds zo moe zijn? Maar als ze door haar moeder naar de dokter gestuurd wordt, krijgt ze de schrik van haar leven.
>> Tiffany Dop / Tjibbe Veldkamp, Lemniscaat, 2009
>> De terugkeer van Melisse / Per Nilsson, Lemniscaat, 2009
Sms-poëzie
Krijg je je leerlingen moeilijk aan de poëzie?
Probeer het eens met een sms-gedicht!
We sloten de startdag 2007 van Fahrenheit451 af met de bekendmaking van de winnaar van onze sms-wedstrijd. Naar aanleiding van het poëtische kijkboek Het Grote Verlangen (Sabien en Dorine Clément) vroegen we de leerlingen om de meest originele liefdesverklaring in maximum 160 tekens door te sms’en.
Een leerkracht schreef: “Een gedichtje laten sms’en was een prachtvondst. Poëzie doen schrijven lukte me nooit. Via de gsm gaat het dus wel! Knap gevonden.” Een ideetje om poëtisch talent in je klas te ontdekken als je aan ‘creatief schrijven’ werkt? Je kan de sms’jes laten toekomen op een SIM-kaart met nummer die je voor de gelegenheid koopt. En waarom je opmerkingen niet bekendmaken via sms?
>> Een website met inspirerende gedichtjes die precies uit 160 tekens bestaan.